Ergenlik çağına giren gençlerin ortak sorunu sivilcelerdir. Birçok genç en keyifli geçmesi beklenen bu döneminde sivilceler yüzünden sıkıntı çekmekte,psikolojik sorunlar yaşanmasına kadar derin etkilenmektedir.
Sivilce nedir, nasıl oluşur?
‘Sivilce’ adıyla bildiğimiz akne, en sık rastlanan cilt problemlerindendir. Tüm populasyonun yüzde 60’ının hayatının bir döneminde akne görülebilir. Bunların yüzde 5’i ise tedaviye dirençli ya da zor tedavi edilebilen akne olabilir.
Akne, derimizde bulunan yağ bezlerinin bir hastalığıdır. Normalde, bu bezlerin salgıladığı yağın deri yüzeyine çıkarak atılması gerekir. Ancak ergenlik döneminde yağ bezi daha fazla yağ salgılar.Yine gençlık döneminde cildn kendini yenilemesş oldukça hızlıdır.Eğer derinin üst tabakasındaki ölü hücreler gereğince uzaklaştırılmaz ve cildin ürettiği sebumdan kaynaklı yapışmalarla topaklanırsa kolaylıkla yağın deri yüzeyine geçişini sağlayan kanal bu yoğunlaşmış atık kütlesi nedeniyle tıkanır.Tıkanma sonrası bakterı gelişimi ile iltihaplı sivilceler oluşur.Etkili olan bakteri P.acnes türü bakteridir.Yag bezi tıkandığında P.acnes cok büyük bir hızla gelişir ve çoğalır.Bakterilerden kaynaklı oluşan enflamasyon sonrası ağrılı,acılı ve kötü görünümlü sivilceler oluşur.
İki çeşit sivilce vardır.
- 1-Komedon da denen siyah noktalar:Enfeksiyon yoktur,iltihabi oluşum gözlenmez.Cilt yağının havadaki oksijenle okside olmasından dolayı rengi koyulaşır ve ciltte siyah noktalar oluşur.
- 2-Papül,püstül yada nodül de denen enfekte olmuş ağrılı,iltihaplı sivilceler.
Neden bazı ciltlerde daha fazla olur?
Yağlı ciltlerde ve kalıtımsal olarak bazı bireylerde akne eğilimi artar.
Sivilceye neden olarak sayılabilecek temel faktörler ergenliğe girişle değişen hormonal dengelere bağlı olarak androjen hormonlar,artan sebum üretimidir.Bütün bu etmenlerin hepsi yada büyük kısmı ergenlik döneminde bir arada görüldüğü için bu dönem sivilceler açısından sorunlu bir dönemdir zaten bu yüzden bu sivilcelere de ergenlik sibvilcesi denir.Gerçekte ciddi bir durum olduğu halde çok sık karşılaşıldığından doğal kabul edildiği bile olur.
Ayrıca beslenme,hava kirliliği,cinsiyet ve cilt bakımına temizliğine verilen öneme bağlı olarak ta sivilcelenmede artış yada azalma görülmektedir.
Stresin sivilce oluşumuna katkısı netlik kazanmamıştır.Bazı çalışmalar stresin sivilcede artışa sebep olduğunu gösterirken bazı çalışmalar stresle sivilce arasında bağlantı tesbit edememiştir.Stresin sivilceye dolaylı yoldan etki ettiği düşünülmektedir.Stres halinde değişen hormonal dengeler sivilceye yatkınlığı arttırırken yine stress halinde yüze dokunma,yüzü ovalama gibi hareketler de bulaşmalar yoluyla sivilce oluşumunu tetikleyebilmektedir.
Ergenlikte sivilcelerin ne kadarını normal saymalı, hangi koşullarda bir uzmana başvurmalı?
Akne, ister hafif ister ciddi olsun mutlaka kontrollü biçimde tedavi edilmelidir. Unutmayın ki tedavi edilemeyecek akne yoktur. Ancak farklı türde ve şiddette aknenin tedavisi için farklı seçenekler vardır ve tedavinin başarılı olabilmesi için uygun olanının seçilmesi esastır.
Sivilceleri engellemek için yapılabilecek bir şeyler var mı?
Cilt temizliği başta gelen unsurdur. Hatalı kozmetik ürünlerden kaçınmak, deri tipine uygun kozmetik seçimi önemlidir.
Beslenmeye dikkat etmek,yağlı-baharatlı gıdalardan uzak durmak,yüksek oranda yağ içeren çekirdek,fındık,ceviz gibi gıdaları dengeli tüketmek sivilce oluşumunu önle yeterınce uzaklaştırılmaz ve cildin ürettü mekte yada en azından şiddetini azaltmakta faydalı olacaktır.
Sivilceler bir kere çıktıktan sonra gençler nelere dikkat etmeli?
Günde iki kez su ve uygun ürünle yüz yıkamaya dikkat etmek,tonik kullanmak,yüz kozmetiklerinin seçimine dikkat etmek, sivilceyi koparmaktan kaçınmak, uygun güneş ürünlerini kullanmak gerekir.
Sivilceye karşı taktikler nelerdir?
- Uykunuza özen gösterin.Sağlıklı ve yeterli uyku cildin kendini korumasında en önemli noktalardan biridir.
- Egzersiz öncesinde nemlendirici ürünler kullanmayın.Ter,sebum ve ölü hücreler sivilce oluşumunu tetikleyen tıkaçlar oluşturmak için idealdir.
- Sivilce yada siyah noktaları sıkmayın.Durumunuzu iyileştirmez aksine enfeksiyon derecesini daha kötüye götürür.
- Bol bol su için.Cildin neminin korunması sağlıklı bir cilt için çok önemlidir
- Yüzünüze dokunmayın.Ellerinizi ve saçlarınızı yüzünüzden uzak tutun.
- Cildinizi günde iki kez uygun ürünlerle temizleyin.
- Havlunuzu hergün değiştirin.Nemli havlu bakteri gelişimi için en uygun ortamlardan biridir.
- Yüzünüze gözenekleri tıkayıcı ve tahriş edici yağlar yada kozmetikler sürmeyin.
- Güneşlenme dozunu iyi ayarlayın ve mutlaka güneş ürünleri kullanın.
Sivilceler hakkında doğrular-yanlışlar
-Hormonlar ve kalıtım sivilcenin en önemli nedenleridir.
DOĞRU.Sivilcenin en çok görüldüğü dönem hormonal değişikliklerin yaşandığı ergenlik dönemidir.Cilt yapısında genetik mirasın payı hem iyilik hem sorunlar yönünden kanıtlanmıştır.
-Sadece yüzde sivilce oluşur.
YANLIŞ.Her ne kadar yoğun şekilde yüzde sivilce oluşsa da bundan başka kol,bacaklar,göğüs,kalça,sırt ve kafa derisinde de sivilce oluşabilir.
-Sadece bölgesel tedavi ve temizlik yeterlidir.
YANLIŞ.Özellikle el ve saç temizligi sivilce açısından önemlidir.Sadece bölgesel tedavi ile yetinilmemelidir.Sivilcelerin yayıldığı tüm bölgeler tedavi edilmeli,enfeksiyonun yayılması önlenmelidir.
Aileye düşen görevler nelerdir?
Çocuklarının tedavi protokollerine uyumunu sağlamak,şiddetli akne olgularında yüzde 10 depresyon eğilimi gözlenebildiğinden psikolojik destek vermek, sivilcelerle oynamanın engellenmesi ailelere düşen görevlerdir.
Ergenlik sivilceleri ile başa çıkmakta en önemli kural cilt temizliğinin aksatılmadan yapılması,gözenekleri tıkayıp sivilce oluşumuna ortam hazırlayacak kirin uzaklaştırılmasıdır.
Bu amaçla saf ipek keseler harka sonuç verir.Cildin üst tabakasındaki ölü dokuyu soyup atarken fazla yağı da beraberinde uzaklaştırılmış olur.Ayrıca saf ipek keseler yapılarındaki ipek proteinleri ile cilde ekstra güç kazandırır.
Gereğince temizlenmiş cilde uygun tonik kullanımı da önemli bir noktadır.Uygun bir tonik açılmış olan gözeneklerin kücülmesine ve dolayısı ile kir birikme olasılığı olan alanların azalmasına yardımcı olur.
